Baroña: de novo como exemplo

É digna de analizar unha vez máis a actuación dos directivos desta comunidade veciña na que, para poder levar a cabo estes dous grandes proxectos solicitaron a autorización dos seus comuneiros para poder ampliar unhas pistas e logo, a cesión os comuneiros de Soanes da metade do caudal dun manancial para poder dotar de auga este novo pozo de contraincendios. Afirmo que é digna porque como ben se sabe, algúns anos compartimos inquedanzas na Mancomunidade, pero aquí houbo directivos que non aprenderon ren se non que, preferiron pisalos dereitos dos comuneiros que dicían representar. Esta expropiación ilegal foi bo exemplo. Así agora podemos ollar que mentres alí pediron permiso até para amplialas pistas existentes, aquí non dubidaron en abrir novas, cruzando ilegalmente as propiedades dos veciños.

La Voz de Galicia: A serra barbanzana mellora as súas infraestruturas para a loita contra os incendios

Varios quilómetros de pistas foron ampliados para facilitar o acceso das motobombas ao novo punto de captación.

Un terreo tan basto e cheo de vexetación como a serra da Barbanza require unha atención constante durante os doce meses do ano para previr incendios. Trátase dunha actividade que realizan de maneira conxunta o distrito forestal cuarto, con sede en Noia, e as diferentes entidades comuneiras que se reparten pola comarca. Despois de varios meses de traballo, que se atrasaron por mor da choiva, a serra xa conta con máis medios que servirán para facer fronte ao lume cando apareza. Trátase dun pozo novo de auga de grandes dimensións que se levantou na parroquia sonense de Baroña e que ten un vaso de gran capacidade que dará servizo a unha zona especialmente frondosa na que até agora non había nada semellante preto.

É certo que son moitos os pozos que se reparten polos montes da comarca. Estímase que chegan á trintena. Pero nesta parte do municipio sonense, e segundo explica un portavoz da Xunta -Administración que financiou a actuación-, non había ningún á distancia mínima recomendable: «O perfecto sería ter un tempo de resposta de dez minutos como máximo para cargar, pero aquí, antes de facer este punto de captación, o tempo alargábase. Agora, con esta obra, nun cinco minutos ou menos, podemos chegar a espazos para os que antes necesitabamos máis tempo».

Aldea de Soanes

Hai que dicir que esta actuación non sería posible sen a axuda dos veciños de Soanes, que cederon a metade do caudal do seu manancial para dotar con auga a este novo servizo da Consellería de Medio Rural. O proxecto, que contou coa colaboración activa dos comuneiros de Baroña, inclúe a ampliación de varios quilómetros de pistas. Trátase de dúas áreas de acceso ao pozo, que antes tiñan uns dous metros de ancho e agora chegan ao cinco: «Isto permitirá acceder por terra ás motobombas, que servirán de complemento aos helicópteros cando teñan que sufocar algún foco».

O certo, é que estes traballos son unha pequena parte dos que se levaron a cabo na serra barbancesa desde hai meses e que seguirán durante a primavera.

Outra mentalidade

Curro da Enxa, nos montes de Baroña

Os que me coñecen, saben, porque gustaba de comentalo, que sempre tiven especial simpatía pola labor emprendida pola Comunidade de Montes de Baroña dende que estivo ao seu fronte o malogrado Manuel Tarrío Calo e Carlos Peón, e por como foron quen de facela rexurdir das súas cinzas, falando metaforicamente. Anos despois certas desavinzas entre directivos e comuneiros deron ao traste coa cordialidade que había, pero como ese é un problema interno non é aquí o lugar axeitado para comentalo, aínda si, coido que dun xeito ou outro, cada un á súa maneira loitaba polo ben da comunidade.

A pesar dos vínculos familiares a penas sigo o seu día a día, salvo cando sae algo publicado na prensa ou no taboleiro de anuncios do Concello. Así foi por exemplo, como vin unha oferta que tiñan de traballo para peóns, cando na miña propia comunidade e sendo o secretario, crearanse dous postos ás miñas costas e como xa teño comentado, sen contrato, nin seguridade social. Non contentos con isto, posteriormente volveron a crear máis, esta vez si, por si acaso con todas da Lei, que dou perdas, pero que pagamos tódolos comuneiros e comuneiras, a pesares de ser aprobados só por varios directivos.

O mesmo que acontece cos peches gandeiros, que se ceden presuntamente altruistamente a xente que nin tan sequera é comuneira. É hasta aquí quería chegar, pensa algún comuneiro de Nebra e doutra comunidade, que os directivos da Comunidade de Montes de Baroña van a ceder estes terreos sen debatelo antes nunha asemblea xeral?. Non sei o que sairá de aí, pero polo menos teñen nas súas mans a oportunidade de decidilo seu futuro, nós, incluídos os vogais da xunta reitora, somos un cero á esquerda para estes directivos e cando nos informan de algo, se nos informan, xa non hai posibilidades de dar marcha atrás.

Avanzan as xestións para producir en Baroña caldos da indicación Viños da Terra.

Aínda quedan algúns flocos por pechar pero parece que as xestións dunha cooperativa formada por viticultores da zona para incorporar novos terreos á produción dos caldos da Indicación Xeográfica Protexida Viños da Terra de Barbanza e Iria chegará a bo porto. A comunidade de montes de Baroña era unha das interesadas en ceder un espazo para este fin e parece que o acordo está próximo.

Francisco Crusat, un dos tres adegueiros que envasan os viños da indicación xeográfica, explicaba antes do inicio da vendima deste ano que confían en pechar o acordo cos comuneiros de Baroña o próximo mes de outubro, data na que os produtores consideran que deberían ter unha resposta definitiva co obxectivo de planificar as próximas campañas produtivas.

Trinta hectáreas

A finalidade de aumentar a superficie destinada ao cultivo de vides non é outra que incrementar a produción de Viños dá Terra para mellorar a comercialización duns caldos que, segundo os adegueiros, teñen gran aceptación.

Neste sentido, Crusat indicou que entre trinta ou corenta hectáreas máis de terreo serían suficientes para lograr o obxectivo que perseguen. A idea é alugar aos comuneiros esta superficie para o cultivo dos viñedos, aínda que ese aumento da produción tamén tería que ir acompañado dun incremento no número de viticultores asociados á cooperativa.

Fonte: La Voz de Galicia

A importancia dunha boa xestión

Cuadrilla de montes en Baroña, Porto do Son, empregada con fondos dos parque eólicos

Un gran non fai graneiro, pero axuda ó compañeiro, isto é o que pensan os directivos e comuneiros dalgunhas comunidades de montes, sobre todo os de Baroña. Gracias a esa decisión teñen unha cuadrilla para darlle valor ao seu o monte, pero aquí fai anos que unha directiva fixo todo o contrario e doulle a volta ao refrán, aínda sabendo que se repartían os fondos, máis de 58 millóns [de pesetas] o banco incluso non penalizaría nos xuros, como así foi. Pero a quén lle importou como quedase a comunidade e o monte?, se todos e todas levaron pra casiña sen comelo nin bebelo 230 mil [pesetas].

Como poden ve-la entrada de hoxe vai de muíños eólicos, pero parece que aquí non teremos ese problema porque hai xente á que non lle gustan e xa nin información pasa das presuntas reunións que mantiveron con algunha empresa. A min tampouco é que me "apaixonen", pero recoñezo que gracias a eles, aos encoros, centrais térmicas, etc., hoxe non temos que andar con candís como facíamos na Graña, pero iso non quere dicir que debamos impoñer as nosas ideas a outros ou gardarlle secretos?.

A discutible riqueza eólica
Quince anos despois do seu eclosión, as parroquias que viven baixo as aspas dos aeroxeradores seguen sen desenvolvemento. O diñeiro do vento non mellorou a economía
Algún tanatorio e boas orquestras nas patronais. Pouco máis se pode engadir á conta de resultados sociais da maioría das parroquias que venderon ou alugaron os seus terreos para a instalación de parques eólicos. Quince anos despois da montaxe dos primeiros aeroxeradores, a promesa de desenvolvemento rural que se intuía para, polo menos, aquelas comunidades máis afectadas, quedou diluída en case nada. Polo menos, de momento.

A pesar de que as condicións foron variando cos anos, en xeral para protexer mellor os intereses dos propietarios, o canon que reciben a maioría das comunidades é escaso. Ademais, as rendas reverten en comunidades formadas no seu maior parte por comuneiros de idade avanzada, onde a iniciativa é un ben escaso. «Hai autonomías nas que a renda media por xeración de enerxía triplica o que se cobra en Galicia», explica Xosé Antonio Diéguez, da asociación Ventonoso; un colectivo que representa a máis dun milleiro de propietarios en toda Galicia, a maioría descontentos: «En Aragón hai contratos por riba do 5% [do xerado polo parque], en Canarias chegan ao 6%». En Galicia apenas se alcanza o 2%.

Algunhas comunidades de montes que xa mantiñan unha boa estrutura asociativa conseguiron aproveitar o impulso da renda eólica para pór en marcha novos proxectos e ata xerar unha modesta bolsa de emprego para manter a actividade no monte. Con todo, trátase de casos contados e cunha proxección lastrada aínda polas baixas cantidades que perciben e que necesita outras subvencións para poder manter a súa actividade.

O primeiro canon
Con contratos de cesión asinados por trinta anos, non parece que as perspectivas vaian cambiar a curto prazo e moitos dos oreados concellos que soportan os aeroxeradores seguirán envellecendo sen remedio. Este ano, a Xunta percibiu pouco máis de 22 millóns de euros en concepto de canon eólico. Parte desa cantidade será reinvestida nos concellos afectados polos parques. Por primeira vez, os concellos compartirán a torta eólica. A repartición está comprometido para proxectos que fomenten o emprego e a preservación do medio ambiente, aínda que a modesta cantidade que comparten Xunta e Administracións locais non augura proxectos espectaculares.

O tanatorio de Cerreda, obra estrela dunha comunidade de Ourense
«Se fose hoxe, igual nos terían dado máis, pero para entón, xa estivo ben». Antonio Cortés, o presidente da comunidade de montes de Chao de Ramiscas, no municipio ourensán de Nogueira de Ramuín, recorda como foron aquelas negociacións, hai xa 13 anos: «Comezamos en 32 millóns [de pesetas] e acabamos en 105. E logo dixeron se queriamos cobrar ano a ano ou todo xunto». Finalmente, foi ano a ano, e a parroquia de Cerreda, onde están todos os comuneiros, comezou a recibir unha renda duns 32.000 euros. A primeira obra foi un tanatorio, co que a parroquia está moi contenta. Un empregado goza dun contrato de dúas horas diarias para manter en orde a instalación.

Os fondos deron tamén, relata o presidente, para construír un parque biosaludable, arranxar unha capela, manter decente a parroquia con pequenas obras e, por suposto, pagar parte das festas e algunha que outra comida parroquial. O 15% dos ingresos destínase ao monte con pequenas repoboacións e limpezas.

-¿E nunca pensaron en repartirse a renda entre os veciños?
-Tocabamos a tan pouco que a algúns facíalles máis prexuízo con Facenda que ou que tingan que recibir.

Baroña, a comunidade de montes que creou emprego
Juan José, un mozo de Baroña, estivo a traballar hai uns anos en Cidade Real. Agora, embutido en roupa de abrigo, curta madeira nos montes da parroquia na que naceu: «E aínda menos mal», di. Forma parte dunha brigada de catro veciños contratada todo o ano para o mantemento do monte. No verán, as cuadrillas poden sumar ata dez aldeáns empregados, ademais dunha administrativa que traballa todo o ano.

Practicamente todo o pagan os dous parques eólicos que soporta a parroquia, especialmente o segundo, onde un só muíño xera tantos ingresos como o primeiro parque enteiro. «Son menos, pero son máis potentes», aclara Ovidio Queiruga, presidente da comunidade de montes. Queiruga aposta por dar un xiro á xestión tradicional do monte. Están a substituír os eucaliptos por frondosas e acondicionando parte do monte para o goce dos veciños: máis limpeza, mellores accesos, actividades micolóxicas... «Eu prefíroo así -explica no pobo Luís, un camioneiro de 33 anos, que di ser tamén comuneiro-. Total, se o repartísemos entre os veciños non tocariamos nin a 300 euros ao ano. A min gústame ir coa bicicleta de montaña ou co meu fillo e que o monte estea limpo. E ademais, se se pode empregar a algúns rapaces do pobo para que non teñan que saír a buscarse a vida fóra de aquí, pois moito mellor».

Repartir ou non
Na porta de á carón, unha señora de máis idade non está tan contenta: «Nin leña nos dan». Aínda que logo admite que si, que se a pide e ten un vehículo para ir buscala, sinalaranlle onde facelo. E se non ten coche, levaranlle un tractor cobrándolle o transporte. Pero a señora preferiría o diñeiro, aínda que fose pouco. «Como en todos os sitios -aclara o presidente- hai opinións de todo tipo. Pero nós somos 195 comuneiros. Tocariamos a 300 euros»

A comunidade ingresa cada ano ao redor de 60.000 euros como renda polos aeroxeradores. Do resto da actividade económica que se desenvolve no monte de Baroña apenas se extraen beneficios: explotación de madeira e gandería extensiva, aínda incipiente. Só cabalos, nada de vacas.

Percorrendo o monte aprécianse extensos valados nos que pastan os animais. En total, a comunidade acoutou case trescentas hectáreas. A maior parte ven razoablemente limpas, especialmente na contorna das casas. Con todo, coidar mellor o monte non impediu que arda: «Pero cando ou fixo ardeu menos», aclara a empregada da comunidade que vai sinalando polo camiño onde se selou un vertedoiro, acondicionouse un curro ou uns merendeiros.

Cabalos e muíño en Baroña

Prezo fixo
Queiruga non cre que a enerxía eólica traia unha gran riqueza aos propietarios: «Depende moito de como se fixeron as negociacións. O ideal era que se fixara por parte dá Administración un prezo fixo para que os propietarios souberan a que aterse». En Baroña, non descartan que cheguen máis aeroxeradores. Ou que melloren os que xa existen. En tal caso serían ingresos extra que, de momento, seguirán enfocados ao ben supremo: o emprego, aínda que para mantelo aos niveis que gozan agora, sexa necesario aproveitar ao máximo as subvencións da Xunta.

Un día na capital do vento
Muras, con tantos parques como toda a provincia de Ourense, segue perdendo poboación e apoiando a súa economía nunha fábrica de tubos e a gandería extensiva...

Un rabaño de vacas pasta xunto a uns aeroxeradores en reparación nun parque eólico ao norte do concello de Muras

Cruceiro en Muras

Malena Gracia nas grandes festas de Muras

A Xunta asume agora que os parques eólicos deterioran a paisaxe en Galicia

Que culpa teñen os animais?

Foto: La Voz de Galicia

Con esta xa son tres entradas facéndome eco das matanzas de cabalos que viven en liberdade nos nosos montes. Ante este tipo de xente sen máis argumentos que morte e destrución, pouco máis se pode dicir.

Coido que a Xunta de Galicia neste espiñoso asunto ten moito que dicir e facer, como é investigar quenes son os culpables e aceleralos trámites para a colocación do tan ansiado microchip. Así esta cabana podería estar mellor controlada e saberíase no momento quen é o propietario, algo que xa fixeron na Comunidade de Montes de Baroña, segundo informaron aquí.

Foto: Certo

INVESTIGACIÓN: A matanza salvaxe de cabalos

Represalias polos danos que os equinos causan nas leiras agrícolas poden estar detrás das reses abatidas a tiros e brutalmente acoiteladas en montes de Pontevedra.

Febreiro do 2008. Oito cabalos aparecen brutalmente acoitelados nun monte de Couso, en Campo Lameiro. Marzo do 2009. A matanza doutras oito reses repítese neste municipio pontevedrés, agora en Cimadevila. Outubro do 2009. Tres eguas son localizadas con feridas de escopeta no monte Xiabre, en Caldas de Reis. Novembro do 2010. Atopan dúas eguas abatidas a tiros en Cuntis e investígase a morte duns 25 cabalos, tamén tiroteados, en montes de Cotobade. Son só cinco exemplos recentes de sucesos relacionados con equinos salvaxes en montes da comarca de Pontevedra. Pero, ¿que motivacións hai detrás destes actos salvaxes e quen os protagoniza?

Fontes consultadas por La Voz decántanse sen apenas dúbidas polo móbil económico. Veciños que teñen leiras agrícolas e animais e que están fartos de que os cabalos entren nas súas propiedades privadas en busca de comida e arrasen con todo. «Salvo que reteñan aos animais, como pasou en Caldas ou en Poio, é moi raro que os donos recoñezan que os cabalos son seus e se fagan cargo das desfeitas», explicou onte un axente da Garda Civil que tamén incide no grave problema para a seguridade viaria que supoñen estes equinos.

O que adoita suceder é que, a pesar das denuncias e as investigacións abertas, case nunca se acha aos responsables das mortes a tiros ou a coiteladas. Especialmente rechamante foi o caso de Campo Lameiro do 2009, onde os cabalos foron primeiro acurralados nun camiño e logo acoitelados. A pesar da brutal escena, ninguén viu nin oíu nada. «Falouse con moitos veciños, pero foi como Fuenteovejuna-todos-a-unha», recoñece un garda civil que participou naquelas indagacións.

No caso máis recente, o de Cotobade, en que morreron 25 exemplares, a asociación cabalar Monte Castelo confía en que as pescudas que ten en marcha o Servizo de Protección da Natureza (Seprona) do instituto armado dean resultados «porque esta vez foron moitos animais, e xa están ben, alguén ten que dar a cara por isto». Santiago Souto tamén é partidario da tese da motivación económica, descartando outras causas como vinganzas veciñais ou a acción de cazadores: «Ten que ser xente que ten animais, ao mellor vacas, e que o fai porque os cabalos lle comen ou pasto». O colectivo que cada verán organiza a rapa das bestas de Cuspedriños (San Xurxo de Sacos) pediu onte que antes de que alguén se tome a xustiza pola súa man diríxase á asociación: «Os animais non teñen culpa e ademais fan moita falta non monte».

A primeira denuncia ante a Garda Civil polo caso de Cotobade presentouse o 27 de outubro. Un veciño, José Amoedo Troitiño, perdeu quince equinos. «Case outros tantos apareceron mortos tamén, e as bestas seguen faltando, entre elas, poldros de seis ou sete meses -explicou Souto-. Todos os anos por estas datas pasan estas cousas, pero nunca tantos».

Se os animais teñen dono, é este quen ten que facerse cargo da retirada dos cadáveres do monte para evitar un problema de saúde pública. Se non é así, corresponde ao concello a tarefa, que debe realizar unha empresa autorizada. En Cotobade, o concello procedeu á retirada de varios cabalos, aínda que a asociación cabalar Monte Acibal indicou que teñen un seguro.

Fontes da Comandancia de Pontevedra sinalaron onte que o Seprona está a investigar o suceso, pero de momento non hai avances destacables. Tampouco deu resultado a denuncia interposta pola asociación estradense Rapa dás Bestas de Sabucedo polas dúas eguas que apareceron abatidas a tiros na aldea de Vilar de Mato, en Cuntis. Para este colectivo, foi un «asasinato en toda regra».

Seis anos sen Curro

O 14 de febreiro publicaba fotos na lembranza, onde facía un percorrido sobre o que fora o Curro da Enxa, do que o pasado 29 de abril cumpríronse seis anos dende a súa desaparición: O goberno sonense revoga o permiso para a celebración da feira cabalar.

Vexan a gran diferenza que houbo entre o presidente da Comunidade de Montes de Baroña e o alcalde do Concello, que respectaron ás decisións dos comuneiros, e uns directivos, os de Nebra que sen ser aprobado pola asemblea xeral e moito menos sen o consentimento dos seus lexítimos propietarios, polo que pagan os seus impostos, lles expropiasen ilegalmente os seus agros, contando coa vil colaboración da anterior Consellería do Medio Rural e o seu covarde silencio administrativo. Ese foi o tema máis sangrante, pero houbo máis como lembrei noutras entradas: autorizalo pastoreo nos peches comunitarios; contratar peóns ilegalmente e sen seguro, é así un largo etc.

O señor Manuel (q.e.p.d.) podería te-los seus erros coma calquera ser humano, pero foi un presidente exemplar e de aí que baixo a súa presidencia e a colaboración especial da xente que o acompañou, lograse un gran recoñecemento pola súa labor aprol do monte e acadando algún premio. Foi máis que un presidente, porque aínda que nada tivese que ver coa labor que desempeñaba, sempre estaba disposto a colaborar con tódolos eventos que se celebraban na súa parroquia.

Logo de ler o informe xurídico emitido polo secretario municipal e de intentar, sen éxito, que as partes en conflito chegasen a un acordo, o alcalde de Porto do Son, Ramón Quintáns, viuse onte obrigado a revogar a licenza que autorizaba á asociación Curro dá Enxa a efectuar, mañá, unha feira cabalar nos terreos de Chans dá Raña, propiedade da comunidade de Baroña.
Quintáns Vila explicou que, segundo o ditame do secretario, o Concello non pode dar permiso para realizar a mostra equina, de carácter público, nun terreo privado se os seus donos, neste caso os comuneiros de Baroña, prohiben a utilización das súas leiras.
O alcalde considera que a exhibición cabalar de Chans de Raña é un acto cultural moi arraigado na comarca, pero recoñece que foi imposible chegar a un acordo e que prefire evitar que se produzan incidentes. Durante a reunión, o presidente dos comuneiros de Baroña explicoulle que a decisión de prohibir a festa tomouse en asemblea e que só este órgano pode cambiar o acordo.

Reunión
Sobre a posibilidade de que a exhibición poida realizarse máis adiante, o presidente dos comuneiros de Baroña, Manuel Tarrío, deixou a porta aberta. A directiva mantivo onte unha reunión extraordinaria na que expresou a súa disposición ao diálogo a condición de que exista un compromiso firme por parte dos gandeiros de cumprir os acordos.
Así mesmo, Manuel Tarrío expresou o seu agradecemento á Subdelegación do Goberno e ao executivo municipal por facer cumprir a lei.
Pola súa banda, o representante xurídico da entidade Curro dá Enxa, organizadora da feira, indicou que a asociación presentará unha denuncia contra a comunidade de Baroña por danos e prexuízos.
Os promotores da exhibición gastaran máis de doce mil euros na adquisición de comida e de trofeos para os gañadores das carreiras.